Panel Discriminatie

STIGMATISERING EN IDENTITEIT

  • Thursday 13/12 21:00-22:30
  • Locatie
    Theaterzaal Vooruit
  • Soort evenement
    Panelgesprek

Bruno De Wever (professor Geschiedenis aan de UGent), Jinnih Beels (voormalig diversiteitscommissaris bij de politie), Sinan Cankaya (cultureel antropoloog, als universitair docent verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam) en Anouk Torbeyns (freelance eindredacteur, auteur bij Charlie Magazine en Stampmedia). Simon Demeulemeester (journalist Knack) leidt het gesprek in goede banen.

Een man met een donkere huidskleur die de toegang tot de discotheek geweigerd wordt, een gesluierde vrouw die sissende verwijten hoort wanneer ze de tram opstapt, iemand met een exotische familienaam die ondanks het perfecte profiel niet voor een solliciatiegesprek uitgenodigd wordt, een gezin met twee papa’s dat van de huur- baas een njet krijgt omdat die alleen aan ‘normale gezinnen’ wil verhuren, een volslanke dame die naar huis gestuurd wordt omdat het bedrijf enkel magere hostessen in de kijker wil zetten ... Discriminatie en stigmatisering zijn een sluipend gif.

Is stigmatisering van alle tijden?  Hoe ontstaat stigmatisering in een samenleving. Welke fenomenen dragen bij tot discriminatie van bepaalde groepen in de samenleving? Is stigmatisering eigen aan homogene samenlevingen, en verandert het fenomeen in de huidige superdiverse samenleving in West-Europa?

Neemt identiteitsdenken in Vlaanderen toe? Hoe presteert België in vergelijking met andere Europese landen? Wat kunnen wij van onze buurlanden leren? Hoe kunnen we werken aan een gedragsverandering? Kunnen we de meerlagige identiteit niet beter omarmen? Een lasagne smaakt ook beter als hij meerdere laagjes heeft? 

Waarom kunnen we onze klok gelijk zetten om het boerkinidebat bij zomertijd? Waarom probeert links én rechts het verhaal van #TousEnsemble of het Kroatische voetbalwonder politiek te recupereren? Waarom staren we ons blind op de geloofsovertuiging van mensen, terwijl wij toch zo veel meer zijn dan dat ene laagje uit die lasagne die onze identiteit is? Eén lasagnelaagje apart smaakt al gauw naar een wat eentonige brei, het is net de combinatie van laagjes die het geheel tot een interessant gerecht maakt. Of - voor wie lasagne al te exotisch vindt - een zondagse biscuit-taart voor ons part. In elk geval, de kracht van identiteit ligt in de meerlagigheid.

Mensen identificeren zich met hun job, hun plek in het gezin, hun hobby, hun talent, hun relatiestatus, hun favoriete TV- of youtubeheld, hun dansmoves, hun moedertaal, hun geloof, hun favoriete wereldkeuken, hun buurt, hun straat, hun voetbalclub, hun seksuele voorkeur … En geen van die identiteiten hoeft een andere uit te sluiten. Ja, je kan je én Belg én Vlaming én moslim én Brusselaar voelen en voor Les Bleues supporteren (of nee, je kan vanaf nu nooit meer voor Les Bleuessupporteren ;-). In die zin staat de enge mono-identiteit als angstvallig ideaalbeeld mijlenver van de realiteit die superdivers en vloeibaar is. Zuivere culturele identiteiten zijn een illusie (altijd al geweest), en daarenboven, een kwalijke illusie.

Waarom spreken we dan moslims voortdurend aan op hun moslim-zijn? Meer nog, waarom klinkt de eis voortdurend om zich uitdrukkelijk en luidop te distanciëren van terreur en waarom doen we dat bij atheïsten niet? Leidt dat er niet net toe dat mensen zich terugplooien om dat ene etiket? Doet het er werkelijk toe welk geloof mensen aanhangen, als we dezelfde burgerschapswaarden delen? Niet door het rood rijden, je vuilnis in een vuilbak gooien en iemand anders niet afknallen wanneer diens gedrag je niet zint, heeft niets te maken met religie. Maar met geloof in een rechtsstaat en respect voor elkaar. Kauwen we al te lang op dat religielaagje in de lasagne? 

Onze samenleving staat voor gigantische uitdagingen: 1 op de 5 kinderen groeit in België op in armoede (wat een gigantische impact heeft op hun gezondheid, onderwijskansen, veiligheid …), ons land bengelt onderaan de Europese klas bij het aantal schoolverlaters zonder diploma en kent de grootste kloof tussen de sterkste en zwaktste presteerders op school, digitalisering en robotisering hebben een enorme impact op de arbeidsmarkt … In het licht van deze uitdagingen, is onze focus op monochrome identiteiten iets compleet achterhaald, nutteloos, vermoeiend en kwalijk. 

Wordt het geen tijd om mensen aan te spreken op hun talenten in plaats van op hun achtergrond of geloofsovertuiging? Het is een cliché als een huis, maar, we’re in this together, we moeten deze maatschappelijke uitdagingen samen aanpakken. Onderwijs bij uitstek - maar ook ons rijke verenigingsleven (muziek, sport, theater, vrijwilligersengagement … ), ondernemingen, burgerinitiatieven … - kan hierin een uitgesproken rol als talentherkenner en -versterker spelen. Vlot uit het hoofd kunnen rekenen, sociaal vaardig zijn en anderen helpen, logisch kunnen redeneren, bijna moeiteloos de grammatica van een andere taal begrijpen, ritme aanvoelen, hardlopen en balgevoel beheersen, gezegend zijn met een fijne motoriek, als een natuurlijke leider een groep kunnen motiveren … Noem ons dromers, maar het zijn kostbare talenten die, wanneer ze gelijkwaardig erkend worden, het watervaleffect misschien een halt kunnen toeroepen. En die - wanneer ze aangevuurd worden - een hefboom kunnen zijn om opgroeiende jongeren en volwassenen hun plek te laten vinden in de maatschappij zonder ze voortdurend in dezelfde hoek te duwen.

Is het geen tijd voor een debat over burgerschap in plaats van identiteit? Met respect voor ieders achtergrond, met erkenning van ieders talenten, en vooral met een open blik op een gedeeld toekomstperspectief?