Eenzaamheid

SAMEN TEGEN EENZAAMHEID

  • Friday 14/12 16:00-17:30
  • Locatie
    Theaterzaal Vooruit
  • Soort evenement
    Panelgesprek

Johanna Spaey (auteur en journalist), Leslie LJ Hodge (klinisch psycholoog en journalist), Eric Schoenmakers (doctor in de sociologie en sociale gerontologie en docent aan de Fontys Hogeschool Eindhoven) en Kirsten Pauwels (directeur Centrum voor preventie van zelfdoding). Bieke Purnelle (Directeur Rosa vzw) leidt het gesprek in goede banen.

Bijna de helft van alle Belgen voelt zich af en toe tot altijd eenzaam. Opvallend hier is dat het niet om ouderen gaat, maar dat het vooral jongeren zijn die te maken krijgen met eenzaamheid. Uit het Nationaal Geluksonderzoek van begin dit jaar blijkt dat eenzaamheid vooral voorkomt bij jongeren van 20 tot en met 34 jaar (54,50 %). Vervolgens komen volwassenen van 35 tot en met 50 jaar (53 %) en pas daarna komen 70-plussers (28,30 %).

Eenzaamheid is even slecht voor de gezondheid als 15 sigaretten per dag roken. Mensen met slechte sociale contacten hebben vijftig procent meer kans hadden om jong te sterven dan mensen die een sterk sociaal netwerk hebben.

Dat het Verenigd Koninkrijk begin dit jaar een minister voor Loneliness aanstelde, is dus meer dan een symboolkwestie. Minister Tracey Crouch gaf meteen aan dat ze wou inzetten op gemeenschapscentra en wilde een netwerk aan vrijwilligers uitbouwen om deur-aan-deur te gaan en gesprekjes aan te knopen met bewoners. Maar er is meer nodig dan een praatje alleen. Erkennen we wel voldoende de vele belangrijke jobs in de gezondheidssector? De job van verplegers en andere hulpverleners is véél meer dan in een race tegen de klok met bedpannen rondhollen, lakens verversen, verbandjes vervangen … “Eenzaamheid ontstaat als je identiteit niet erkend wordt.” Is dat niet de vinger op de wonde, wanneer we - binnen de muren van een woonzorgcentrum of erbuiten - amper de tijd maken voor een echt gesprek? Nederland experimenteert voorzichtig met woon-zorgcentra waar jonge studenten samenwonen met hulpbehoevende ouderen. De studenten betalen meestal geen huishuur, maar doen in ruil vrijwilligerswerk in het verzorgingstehuis: ze helpen tijdens de lunch met eten opscheppen, doen ritjes met de bewoners, maken hen wegwijs in de wonderlijke wereld van hun smartphone en apps … Ook in België zijn vinden sportverenigingen, scholen en bejaardentehuizen de weg naar elkaar. In Merksem helpen de jonge spelertjes van voetbalclub City Pirates eten opdienen in het bejaardentehuis in hun buurt. Niet alleen is het een mooie manier om vooroordelen te doen smelten en barrières op te heffen. Vrijwilligerswerk helpt ook echt Voor anderen zorgen, verhoogt ook onze kans op geluk met 44%. Het zorgt er ook voor dat we ons minder eenzaam voelen en dat we ons nuttig voelen. Of zoals filosoof Johan Braeckman het  verwoordde: “Gebrek aan zingeving hang nauw samen met eenzaamheid”

Bovendien moeten enkele clichés over eenzaamheid sneuvelen. Hoewel we vaak aan oudjes denken die de dagen aftellen tot een kleinkind in de gejaagdheid van het leven nog eens de tijd neemt om een stuk taart te eten met bomma of bompa, strookt dat beeld van eenzame ouderen niet echt met de realiteit. Het pijnpunt ligt in België vooral bij de jongere generaties. Meer dan de helft van de twintigers voelt zich eenzaam. Is dat de invloed van onze sociale mediahonger en smartphoneverslaving die speelt? Als je op facebook honderden vrienden hebt, maar in het echte leven niet kan praten met iemand wanneer je een slechte dag hebt? Of helpen die sociale media meer verlegen mensen net om makkelijker in contact te treden met anderen? Nog een cliché dat de vuilbak in mag: eenzaamheid is òòk niet het voorrecht van singles, zoals we wel eens gemakshalve denken (“zoek u een lief, dan voelt ge u al gauw beter!”). De kans op eenzaamheid in een slechte relatie is veel groter dan mensen die geen vaste relatie hebben. En naast onze relatie spelen nog andere facturen (gezondheid, inkomen …) een rol. Want voor wie moeilijk te been is, en wie moeite heeft om de eindjes financieel aan elkaar te knopen, loert sociaal isolement gauw om de hoek.

Kan eenzaamheid ook een positieve kracht zijn? Geconfronteerd met eenzaamheid kan je jezelf beter leren kennen en versterken. Maar legden we de voorbije jaren te sterk de focus op zelfontplooiing, waardoor we vergaten om opnieuw als samenleving sterker te worden? Mensen zijn sociale wezens en van bij de geboorte op hulp van anderen aangewezen. Kunnen we als maatschappij eenzaamheid pas écht bestrijden als we mensen laten deel voelen van een groter geheel en hen in hun sterktes erkennen?