Trauma

[VOLZET] NA DE VLUCHT: TRAUMA EN HERSTEL

  • Thursday 13/12 16:00-17:30
  • Locatie
    Publieksruimte Amsab
  • Soort evenement
    Panelgesprek

Birsen Taspinar (psychologe en auteur), Winny Ang (kinder- en jeugdpsychiater) en Aram Hasan (psychiater). Koen Vidal (chef Buitenland De Standaard) modereert.


Bijna één op de vijf mensen die een conflict ontvluchtten en hier in West-Europa een nieuwe thuis zoeken, lijdt aan posttraumatische stress (PTSS). Het zijn mensen die overvallen worden door angstaanvallen, onder depressieve gevoelens gebukt gaan, gek worden van nachtmerries, verzanden in apathie… Luide geluiden (denk aan feestelijk vuurwerk) of specifieke geuren kunnen hen in één klap terug katapulteren naar die pijnlijke gebeurtenissen die littekens voor het leven sloegen.

Sommige van de bovengenoemde klachten duiken pas op jaren na het trauma. Dat maakt het voor huisdokters soms moeilijk om de symptomen te herkennen en mensen naar gepaste psychische zorg toe te leiden. Dat depressie bovendien in veel gemeenschappen een taboe is, dat een taal soms ontoereikend is om de nuance te leggen in wat je voelt … helpt ook niet om de symptomen tijdig te herkennen of de psychische problemen naar waarde te schatten. Volgens psychiater Aram Hasan krijgt 8 op de 10 van de vluchtelingen dan ook niet de juiste (mentale) zorg.

Los van het menselijke aspect, is het als maatschappij tout court niet onverstandig om aandacht te hebben voor en te investeren in de mentale gezondheid van wie hier een nieuwe thuis zoekt. Psychische problemen die niet goed herkend en behandeld worden, zijn een rem voor een goede integratie van wie hier een nieuwe thuis opbouwt. Psychiater Aram Hasan: “Mensen die zich slecht in hun vel voelen, sluiten zich af, worden passief, overmand door teleurstelling. Die slaat soms om in boosheid, met het risico dat sommigen aansluiting zoeken in criminaliteit of extremisme. Mensen die gevlucht zijn, zijn vaak kwetsbaar en gefrustreerd, en kunnen zich zonder adequate begeleiding vreemd gaan gedragen. Wie met een trauma blijft rondlopen, is ook gevoeliger voor stemmingswisselingen en drank- en druggebruik. Hoe langer je wacht met het behandelen, hoe erger het wordt.” En de gevolgen van psychische problemen bij vluchtelingen laat zich niet alleen voelen op onze hedendaagse samenleving, maar heeft ook rechtstreeks invloed op de volgende generatie. Een artikel in het European Journal of Psychotraumatology (EJPT) legde het verband bloot tussen trauma’s en PTSS bij ruim vijfhonderd zwangere vrouwen en het effect daarvan op hun kind. De baby’s van de gevluchte moeders hebben gemiddeld een kleinere schedel dan normaal. De groei van de foetus wordt dus rechtstreeks beïnvloed door het trauma van de moeder.

Veel vluchtelingen struggelen niet alleen met een pijnlijk verleden (voortdurende stress door langdurig conflict, verlies van dierbaren, fysieke of psychische marteling …), maar ook met een onzekere toekomst. Het lange wachten in een hulpbehoevende positie, de ellenlange procedures, wisselende opvanglocaties, het gevoel helemaal onderaan de sociaal-economische ladder te bengelen … kunnen allemaal invloed hebben op de geestelijke gezondheid van mensen.

Hoe kunnen we als maatschappij antwoorden bieden? Is het alleen een kwestie van meer investeren in (geestelijke) gezondheidszorg? Of moeten we ook in domeinen onderwijs, werk, cultuur, wonen … meer aandacht hebben voor het mentale welzijn van wie hier een nieuwe thuis zoekt?  Welke tools kunnen we gebruiken als we weten dat taal soms ontoereikend is? Hoe kunnen we vluchtelingen helpen een sociaal netwerk uitbouwen? Welke rol kan kunst spelen om uitdrukking te geven aan trauma’s, verhalen te delen. Hoe kwalijk is het om vluchtelingen steeds weer in de hulpbehoevende hoek te duwen? Hoe kunnen we op een niet betuttelende manier de gepaste zorg bieden en hun gevoel van eigenwaarde verhogen?