Gevangenis

[VOLZET] MINDER TRALIES, MEER MENS? GEVANGENISSEN VAN DE TOEKOMST

  • Friday 14/12 18:30-20:00
  • Locatie
    Publieksruimte Amsab
  • Soort evenement
    Panelgesprek

Met o.a. Hans Claus (voorzitter vzw De Huizen), Tania Ramoudt (directeur Stichting voor morele bijstand aan gevangenen), ... Yasmina El Messaoudi (journalist Charlie Magazine en Radio 2) modereert. 


“Het is nog niet zo heel lang geleden dat veroordeelden lijfstraffen kregen. Er komt een moment waarop we met dezelfde verbazing naar gevangenissen zullen kijken.” vertelt gevangenisdirecteur en bezieler van vzw De Huizen Hans Claus in Humo (oktober 2018).  In België vandaag zijn onze gevangenissen hopeloos verouderd en overbevolkt. Is een tjokvolle tralie-gevangenis een ideale omgeving om tot inkeer of herstel te komen? Of moeten we op zoek naar een detentiesysteem dat meer vervlochten is in de samenleving zelf, met kleine woonunits ìn de samenleving in plaats van erbuiten?  

“Dat ze wegkwijnen in de donkerste kerker”. Je hoort het vaak als suf verdict aan de cafétoog of op praatbarak Twitter. Het is een reactie die vaak voortkomt uit gekwetstheid. Maar is vergelding een goeie drijfveer om mensen te laten inzien dat ze slachtoffers maakten? Of we het nu willen of niet, mensen die een misdrijf plegen zijn deel van onze maatschappij. En onze rechtspraak laat toe om deze even te isoleren van het dagelijkse leven in onze samenleving. Maar op een dag ontmoeten we elkaar opnieuw buiten de gevangenismuren, want levenslange opsluiting is enkel voor heel zware misdrijven. En we willen dat wie in het verleden het foute pad koos, nu aangespoord wordt om een leven uit te bouwen waarin hij/zij geen schade meer berokkent aan anderen. Dan moeten we toch durven nadenken over het leven en de re-integratie na detentie? Zijn verschillende kleine detentiehuizen - geïntegreerd in een buurtgemeenschap en waar gevangenen eerder met zichzelf moeten vechten dan met het systeem - een alternatief voor de grote mastodonten waar gevangenen in afzondering van de maatschappij leven? Ex-gedetineerden die een plek in de samenleving hebben en over een sociaal vangnet beschikken, recidiveren minder. Is die kleinere en meer persoonlijke aanpak een nieuw idee? Of is het idee van kleine leefgroepen zo oud als de straatstenen, maar bij gebrek aan politieke moed nooit gerealiseerd? Zijn beleidsmakers, advocaten en bewaarders al langer overtuigd dat ons gevangenissysteem op een keerpunt staat, maar zijn ze bang van de publieke opinie? Of hangt er een gigantisch kostenplaatje aan die kleine leefgroepen in verschillende detentiehuizen? Hans Claus, bezieler van de Huizen relativeert: “Gevangenen die niet klaar gestoomd worden voor een herintegratie in de maatschappij, zijn pas duur.” Dan gaat het niet alleen om de financiële kost, maar ook de morele kost. En dat kan onze samenleving zuur opbreken.

Hoe vul je anno 2018 een ethisch verantwoorde en maatschappelijk geslaagde strafuitvoering in en waarom slaagt ons land daar maar niet in? Waarom doen we geen inspiratie op bij het detentiebeleid van Noorwegen? De Noren hebben een repressief gevangeniswezen afgezworen, omdat ze geloven dat een humane behandeling van misdadigers hun kansen verhoogt om zich opnieuw in de samenleving te integreren. En de misdaadcijfers lijken hen gelijk te geven. Slechts 20% van de Noorse gedetineerden belandt binnen de twee jaar opnieuw in de cel. In Groot-Brittannië en de VS is dat meer dan de helft. "In Noorse gevangenissen staan mensenrechten en respect centraal", vertelt een Noorse gevangenisdirecteur in Time. "We willen de gevangenen zelfvertrouwen geven door hen onderwijs en werk te geven en hen laten vertrekken als betere mensen.” Wel wel, is dat niet de bedoeling?

“First we shape buildings, thereafter they shape us.” Wanneer kunnen we de woorden van Winston Churchill - over de invloed van architectuur en de muren rondom ons op de persoon die we worden - ook toepassen op ons detentiebeleid?